English
TIPIK BIR IŞ GÜVENLIĞI IHLALI, IŞ KAZASININ KENDISIDIR ASLINDA. OTEL VE KONAKLAMA TESISLERI, 6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLIĞI KANUNU’NUN HER YÖNÜ ILE UYGULANMASI GEREKEN IŞLETMELERDIR. KANUNUN AMAÇ MADDESINDE “KAMU VE ÖZEL SEKTÖRE AIT BÜTÜN IŞLERE VE IŞYERLERINE, BU IŞYERLERININ IŞVERENLERI ILE IŞVEREN VEKILLERINE, ÇIRAK VE STAJYERLER DE DÂHIL OLMAK ÜZERE TÜM ÇALIŞANLARINA FAALIYET KONULARINA BAKILMAKSIZIN UYGULANIR.” HÜKMÜ BULUNMAKTADIR.
Kartalkaya’daki otel yangını sadece bir yangın olarak görülmemelidir. Ülkemizde her türlü mevzuata rağmen bir türlü yerleştiremediğimiz negatif güvenlik kültürünün bir örneğidir sadece.
Tipik bir iş güvenliği ihlali, iş kazasının kendisidir aslında. Otel ve Konaklama Tesisleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun her yönü ile uygulanması gereken işletmelerdir. Kanunun amaç maddesinde “kamu ve özel sektöre ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.
Kanunun işverenin genel yükümlülüğünün açıklandığı 4’üncü maddesinde;
“İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.
Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır.” yükümlülükleri yer almaktadır.
Aynı Kanunun 11’inci maddesinde yer alan “acil durum planları, yangınla mücadele ve ilk yardım” başlığı altında işverenin,
“Çalışma ortamı, kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana gelebilecek acil durumları önceden değerlendirerek, çalışanları ve çalışma çevresini etkilemesi mümkün ve muhtemel acil durumları belirler ve bunların olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır.
Acil durumların olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar, acil durum planlarını hazırlar.
Acil durumlarla mücadele için işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeler, yapılan işin niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak; önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda kişiyi görevlendirir, araç ve gereçleri sağlayarak eğitim ve tatbikatları yaptırır ve ekiplerin her zaman hazır bulunmalarını sağlar.
Özellikle ilk yardım, acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında, işyeri dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.” yükümlülükleri sıralanmıştır.
İşverenin Kanunda açıklanan yükümlülükleri otel ve konaklama tesisleri için de geçerlidir. Otel ve konaklama tesislerinin kontrol ve denetimine ilişkin olarak hangi kurum veya kuruluşun sorumlu olduğu konusunu öncelikle bir kenara bırakmamız gerekmektedir. Bu yangında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre tek bir asli sorumlunun olduğu sonucuna varılabilinir. O da işverendir. İnceleme ve bilirkişi değerlendirmelerine göre asli ve tali sorumluluklar dağıtılabilse de işverenin sorumluluğu ortadan kalkmamaktadır.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre işyerleri tehlike derecesine göre “Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olarak sınıflandırılmaktadır. Tehlike dereceleri ve çalışan sayısı iş sağlığı ve güvenliği açısından alınacak tedbirleri, iş güvenliği uzmanının sınıfını etkilemektedir. Ayrıca, çalışan sayısına bağlı olarak İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulunun da faaliyet göstermesi gerekmektedir. Tehlike sınıfları tebliğine göre Otel ve Konaklama tesisleri az tehlikeli işyeri sınıfına girmektedir. Bu durum alınması gereken tedbirlerin derecesini düşürmektedir.
6331 saylı Kanunun hedefi sadece çalışanlar değildir. Kanunun, çalışanları, üretim ve hizmeti ve aynı zamanda işletmeyi korumak gibi amaçları bulunmaktadır. Söz konusu otelde verilen konaklama hizmeti sonuçta bir hizmettir ve işveren alamadığı tedbirler ile verdiği hizmeti koruyamadığı, 78 insanımızın yaşamını yitirmesine yol açtığı ve dolayısı ile Kanunun amaçlarını gerçekleştiremediği söylenebilir.
Aslında bizler bu faciaya odaklanmışken 18 Ocak 2025 günü yani Kartalkaya yangınından sadece 5 gün önce benzeri bir yangının İstanbul /Ataşehir’de meydana geldiğini, yangının yine Kartalkaya ile benzer saatte, saat 03.00 sıralarında yine benzer yerde, mutfakta çıktığı ve 3 kişinin hayatını kaybettiği, 2 kişinin yaralandığı olayın üzerinde fazlaca durmadık. Aslında bu bir uyarı idi. Başta medya dahil görmezden geldik. Bu olayın üzerine gidilmiş olsaydı, belki otel sahipleri algıda risk algılaması nedeni ile tedbirlerini gözden geçirme ihtiyacı hissedebileceklerdi.
Diğer taraftan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik bu olayda kapsamlı olarak analiz edilmelidir. İçeriği ve yangının önlenmesi açısından dünyanın en iyi hazırlanmış mevzuatı arasında rahatlıkla sayılabilir. Bu yönetmeliğin,
6’ıncı madde 2’inci fıkrasında yapı sahibinin görev, yetki ve sorumlulukları açıklanmıştır.
26’ıncı maddesinde bütün döşemelerin yangın duvarı niteliğinde olması, döşeme kaplamalarının en az zor yanıcı malzemeden yapılması,
27’inci maddesinde, cephelerin, bina yüksekliği 28.50 m.’den fazla olan binalarda zor yanıcı maddeden ve diğer binalarda ise en az zor alevlenici malzemeden olması gerektiği başta olmak üzere yangına karşı her türlü önlemin açık bir şekilde yer aldığı görülmektedir.
Aynı yönetmeliğin 50’inci maddesinde ise ‘Otel, Motel ve Yatakhanelerin yangına karşı nasıl düzenlenmesi gerektiği anlatılmaktadır. Buna göre yatak odalarının yangına en az 60 dakika dayanıklı bir duvar ile dış koridordan ayrılması, dış koridora açılan kapıların yangına karşı en az 30 dakika dayanıklı olması ve kendiliğinden kapanan düzenekler ile donatılmaması gerektiği vurgulanmaktadır. 57’inci madde mutfaklardaki düzene yer vermiştir.
124’üncü maddesi “Yangın Güvenlik Sorumluluğu” başlığı altında yangın güvenliğinden kamu ve özel kurum ve kuruluşlarda en büyük amir, diğer bina, tesis ve işletmelerde ise sahip veya yöneticilerin sorumlu olduğunu içermektedir. 125’inci maddesinde ise Yangın Güvenliği Sorumlusunun belirlenmesi gerektiğine yer vermiştir.
6331 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLIĞI KANUNU’NA GÖRE IŞVEREN ACIL DURUMLARLA MÜCADELE IÇIN IŞYERININ BÜYÜKLÜĞÜ VE TAŞIDIĞI ÖZEL TEHLIKELER, YAPILAN IŞIN NITELIĞI, ÇALIŞAN SAYISI ILE IŞYERINDE BULUNAN DIĞER KIŞILERI DIKKATE ALARAK; ÖNLEME, KORUMA, TAHLIYE, YANGINLA MÜCADELE, ILK YARDIM VE BENZERI KONULARDA UYGUN DONANIMA SAHIP VE BU KONULARDA EĞITIMLI YETERLI SAYIDA KIŞIYI GÖREVLENDIRIR, ARAÇ VE GEREÇLERI SAĞLAYARAK EĞITIM VE TATBIKATLARI YAPTIRIR VE EKIPLERIN HER ZAMAN HAZIR BULUNMALARINI SAĞLAR.
6331 Saylı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine bakılarak işveren, yapı sahibi, yönetici kavramlarına dayanılarak asil sorumluluğun otelin sahibi veya yöneticisi olduğu sonucuna varılabilir.
Yangının çıkış hızına bakıldığında otelin yönetmeliğin her bir maddesinde kapsamlı olarak yer verilen yangına dayanıklılık standartlarına uyulmadığı şeklinde bir sonuca ulaşılabilir.
Table of contents [Show]
KARTALKAYA OTEL YANGININDA SORUN NEDİR? YANGIN NEDEN BU KADAR HIZLI YAYILDI? NE YAPILMALIYDI?
Sorun önceki maddelerde belirtildiği üzere mevzuatta açık olarak yer verilen tedbirlerin alınmaması ve denetimden sorumlu olanların bu konuyu ihmal etmeleridir.
YANGINA ILIŞKIN OLARAK AŞAĞIDA YER VERILEN TESPITLER YAPILABILIR:
Otel’in Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmeliğe göre düzenlenmemiş olması(Yangına dayanıklı malzemelerin kullanılması, acil yönlendirme, acil kaçış merdivenlerinin mevcudiyeti ve yangına dayanıklılığı, ihbar butonları, kaçış koridorları, alarm, uyarı, söndürme ve duman kontrol sistemlerinin mevcudiyeti dahil),
Az tehlikeli işyeri de olsa bir iş güvenliği uzmanı ile çalışma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu uzman tarafından gerekli tespitlerin yapılmış olmaması veya yapılsa bile uygulama sorumluluğu olan işverenin buna riayet etmemesi,
Risk değerlendirmesini sürekli olarak yapmak veya yaptırmak işverenin sorumluluğundadır. Bu değerlendirmenin yapılmadığı veya yapılmış olsa bile yer verilen konulara uyulmadığı,
Acil durum planının mevcut olsa bile tatbikatlarla ne ölçüde uygulandığı ve tatbikat sonuçlarının kayıt altına alınıp alınmadığı,
Acil durum planına uygun bir ekip kurulup kurulmadığı, bu ekibin otelin 7/24 saat işlerliği dikkate alınarak oluşturulma, eğitim ve malzeme yeterliliğinin kontrolünün yapılma durumu,
İtfaiye ile bir protokolün mevcudiyeti ve ortak bir senaryoya dayalı tatbikat yapılma durumunun yetersizliği,
İş Sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verilme şekli ve yeterliliği.
Yangının hızla yayılmasının muhtemel nedenlerine aşağıda yer verilmiştir:
Yangına dayanıklı malzemenin kullanılmamış olması,
Yangın söndürme sistemlerinin yetersizliği,
Acil uyarı ve tahliye sistemlerinin çalışmaması,
Yangın nedeni ile kesilen elektrik yüzünden havalandırma sistemlerinin çalışmaması nedeni ile karbonmonoksit gazının birikmesi,
Acil durum planının uygulama yetersizliği,
Başta mutfak çalışanları olmak üzere acil durumda hareket tarzı konusunda uygulamalı eğitim yetersizliği,
İtfaiye ile işbirliğinin önceden tesis edilmemiş olması,
Otel yangınları incelendiğinde yangınların büyük kısmını mutfak bölgelerinde çıktığı görülmektedir. Mutfak personelinin iş güvenliği eğitim yetersizliği,
Risk değerlendirmesinin yapılmamış olması yapılmış olsa bile uygulanmayışı,
İş güvenlik uzmanının yetersizliği veya uyarı yapmış olsa bile dinlenilmemiş olması.
NELER YAPILABİLİR ?
Binaların Yangından Korunması Yönetmeliği Hükümlerine aynen uyulması,
Döşeme ve dış cephelerin yangın geciktirici kimyasal malzeme ile kaplanması,
Bu tür riskli binaların otel odalarında pencereden sarkıtılabilen portatif açılır kapanabilen merdivenlerin bulundurulması,
Odalarda acil kaçış maskeleri bulundurulması,
Başta odalar olmak üzere perde, yatak örtüsü, halı vb malzemelerin yangına dayanıklı olanlarının tercih edilmesi,
Misafirlere 5-10 dakikalık bir hoş geldiniz çayı ile birlikte acil durumda ne yapacaklarının film ile anlatılması.
DİKKAT EDİLMESİ TAVSİYE EDİLEN KONULAR:
Bir otele gidilme planlandığında otelin acil durum konusunda yeterliliğinin sosyal medya veya medyadan incelenmesi,
Otelin yangın çıkış koridor, kapı ve merdivenlerinin gündüz ve gece şartlarında tespiti ve aile ile kalınıyorsa gösterilerek anlatılması,
Otel acil durum planının incelenmesi,
Oda anahtarının hemen yanınızda bulundurulması,
Duman yukarıda biriktiğinden emekleyerek veya sürünerek çıkılması,
Yangın tüpü kullanmayı öğrenmek ve aile mensuplarına öğretmek.
YANGIN NASIL ÇIKAR?
Yangının önce bir yanma safhası vardır. Yanma safhası, yanıcı madde, yakıcı madde ve oksijen(%21)’in bir araya gelmesi ile oluşan kimyasal bir reaksiyondur. Yanma kontrol edilmez ise kısa zamanda yangına dönüşür. Yangın, yanmanın kontrolden çıkmış halidir. Yapılması gereken bu üç unsurdan en az birinin diğer ikiliden uzaklaştırılmasıdır. Örneğin odada yanma başlamış ise pencereyi açarsanız içeriye oksijen dolacağından yanmayı hızlı bir şekilde yangına çevirebilirsiniz. Aynı şekilde kapıda hızlıca açılmamalıdır.
Üstünüz tutuştuğunda yapılması gereken asla koşmamaktır. Koşmak oksijene maruz kalma durumunuzu artıracaktır. Yere yatarak yuvarlanabilir veya üzerinize yorgan, pardesü vb. eşyayı koyabilirsiniz. Bir başkasının üzeri yanıyorsa aynı işlemi ona da yapabilirsiniz. Ayrıca varsa kum veya su atabilirsiniz. Elektrik yangınlarında su kullanılmaması gerekmektedir.
Yangın söndürme tüpü kullanmayı bilmek özellikle karanlık gibi görüş şartlarının zayıf olduğu durumlarda tatbikatlara alışkanlık kazanmak önem taşımaktadır.
