TÜRKIYE İÇIN UZAY GÜCÜ DERSLERI: Ukrayna Rusya Savaşı'nın Stratejik Yansımaları

TÜRKIYE İÇIN UZAY GÜCÜ DERSLERI: Ukrayna Rusya Savaşı'nın Stratejik Yansımaları

GELENEKSEL ANLAMDA BIR “UZAY GÜCÜ” SAYILMAYAN UKRAYNA, KENDI UYDU TAKIMYILDIZLARI, KENDI EGEMENLIĞINDE BIR FIRLATMA ÜSSÜ, BAĞIMSIZ BIR ASKERI UZAY KUVVETI OLMAMASINA RAĞMEN KOMUTA-KONTROL VE ISTIHBARAT IÇIN DIŞ KAYNAKLARA BAĞIMLI, TICARI VE MÜTTEFIK (ABD VE NATO) UZAY VARLIKLARINDAN YARARLANARAK BIR “UZAY DESTEKLI SAVAŞ” YÜRÜTMEYI BAŞARMIŞTIR. BURADAKI EN ÖNEMLI NOKTA, UKRAYNA’NIN MODERN SAVAŞ TARIHINDE ILK KEZ, “UZAY GÜCÜ OLMAYAN BIR ÜLKENIN UZAY DESTEKLI BIR SAVAŞ” YÜRÜTÜP DAHA GÜÇLÜ BIR RAKIBI YIPRATABILECEĞINI KANITLAMIŞ OLMASIDIR

2022 yılında başlayan Ukrayna–Rusya Savaşı, modern savaşın doğasını kökten değiştiren bir dönüm noktasıdır. Savaş, yalnızca kara ve hava unsurlarının değil, aynı zamanda uzay tabanlı teknolojilerin çatışmanın kaderini belirleyecek ölçüde kritik hale geldiğini göstermiştir (Freedman, 2013: 327-334). Geleneksel anlamda bir “uzay gücü” sayılmayan Ukrayna, kendi uydu takımyıldızları, kendi egemenliğinde bir fırlatma üssü, bağımsız bir askeri uzay kuvveti olmamasına rağmen komuta-kontrol ve istihbarat için dış kaynaklara bağımlı, ticari ve müttefik (ABD ve NATO) uzay varlıklarından yararlanarak bir “uzay destekli savaş” yürütmeyi başarmıştır. Buradaki en önemli nokta, Ukrayna’nın modern savaş tarihinde ilk kez, “uzay gücü olmayan bir ülkenin uzay destekli bir savaş” yürütüp daha güçlü bir rakibi yıpratabileceğini kanıtlamış olmasıdır (Flaherty, 2025: 1-2).

Diğer bir husus, uzay varlıklarının artık yalnızca büyük güçlerin tekelinde olmadığını; orta ölçekli devletlerin de bu varlıklardan “kullanıcı devlet” olarak önemli avantajlar elde edebileceğini göstermektedir (Bowen, 2020:24; Lau, 2024: 18-43). Ukrayna’nın avantajı uzay “sistemlerine sahip olmaktan” değil, “uzaydan sağlanan veriyi” savaşın her fonksiyonuna entegre eden savaş tarzından gelmiştir. Bu hususa ilaveten, Ukrayna-Rusya Savaşı, uzay tabanlı teknolojilerin artık “destekleyici” değil, doğrudan savaşın gidişatını şekillendiren kritik bir kuvvet çarpanı olduğunu da göstermesidir. Savaşta ticari uydu görüntüleri, küçük uydu takımları, uydu internet sistemleri, GNSS temelli hassas güdüm, uzay tabanlı C4ISR akışı ve aldatma/karşı koyma faaliyetleri savaşın her anına nüfuz etmiştir (Bingen, 2025).

Ukrayna NATO’nun yıllardır kavramsal düzeyde geliştirdiği “çok alanlı harp (multi-domain warfare)” konseptinin gerçek dünya koşullarında doğrulanmasını da sağladı. Ukrayna’nın uzay, siber, bilgi ve konvansiyonel kabiliyetleri uyumlu bir operasyonel sisteme entegre edebilmesi, alanlar arası entegrasyonun belirleyici üstünlükler yarattığını gösterdi (Kramer, Dailey and Brodfuehrer, 2023:8-10). Uydu iletişimi (Starlink), ticari görüntü istihbaratı (Maxar, Planet Labs), siber savunma, elektronik harp ve hassas topçu unsurlarını bir araya getiren Ukrayna, Rusya’nın sayısal üstünlüğünü dengeleyen bir durumsal farkındalık ve komuta çevikliği düzeyine ulaştı (Radin, Holynska, Tretter and Van Bıbber, 2025:28). NATO analistleri, bu entegrasyonun çok alanlı uyumun özünü—yani tüm alanlarda senkronize etkileri rakibin tepkisinden daha hızlı üretebilme kapasitesini—somut olarak ortaya koyduğunu hızla fark etti. Sonuç olarak Ukrayna’nın operasyonel tecrübesi, NATO Savaşma Üst Konseptini ve ittifakın gelişmekte olan Çok Alanlı Operasyonlar (MDO) doktrinini doğrudan etkiledi. Bu durum, modern caydırıcılık ve kolektif savunma için kesintisiz veri füzyonunun, kamu-özel sektör ortaklıklarının ve dayanıklı uzay–siber altyapılarının zorunluluğunu pekiştirmiştir.

Türkiye’nin coğrafi konumu, jeopolitik rolü ve savunma vizyonu düşünüldüğünde, Ukrayna sahasında ortaya çıkan bu dinamiklerin doğru okunması stratejik açıdan hayati bir gereklilik hâline geldi. Bu kapsamda, savaşta elde edilen tecrübeler değerlendirildiğinde Türkiye’nin ulusal güvenlik, savunma sanayii, askeri planlama ve teknoloji geliştirme alanlarında uzay gücü olma ile ilgili dersler yol gösterici olacaktır. Yazı bu kapsamda, Ukrayna’nın uzay gücünü nasıl kullandığını analiz etmekte ve Türkiye’nin kendi savunma mimarisini güçlendirebilmesi için bir sonraki bölümlerde stratejik ve taktik dersler öngörmektedir.

STRATEJİK DERSLER

Stratejik alan, uzayın kullanımının, ulusal politika, caydırıcılık, ittifaklar ve güç dengesi ile olan konularını kapsar. Uzay gücü değerlendirmesine baktığımızda, Ukrayna uzay ve havacılık açısından Sovyetler Birliği döneminde elde edilmiş bir teknolojik deneyime sahipti. Roket ve uzay mühendisliğinin kilit merkezlerinden biri olarak, R-36 kıtalararası balistik füze, fırlatma araçları, roket motorları üretiyordu. Bağımsızlık sonrası iyi eğitimli havacılık ve uzay işgücüne sahip bir ülke konumundaydı. Ancak kendine ait askeri uzay programı, önemli uydu keşif ya da navigasyon varlıkları, fırlatma tesisi, uzay durumsal farkındalık (SSA) ve anti uydu (ASAT) yetenekleri yoktu. Savaş başladığında, Rusya’ya karşı asimetrik bir denge oluşturabilmek için, ticari uzay şirketleri, müttefik devletler ve küresel bilgi ekosistemiyle entegrasyon geliştirerek, “uzay destekli askeri etkinlik” kabiliyetine ulaştı. Uzay gücü olmadı ama uzayı etkin kullanan bir devlet oldu. Buradaki üç önemli faktör (IISS,2025: 4-6);

  1. Özel sektör ticari Uydu şirketlerinin sağladığı iletişim ve görüntüleme kabiliyetleri; ulusal güvenlik alanında devlet uydularının yanında özel ticari uydu şirketlerinin verileri de kullanılabilmektedir. Savaş dönemlerinde asker-sivil iş birliği bir stratejik zorunluluk haline dönüşmüştür. Uydu iletişim altyapısı sağlayan SpaceX ve uydu görüntüleme hizmetleri sunan Maxar Technologies, Planet Labs ve BlackSky özel sektör şirketleri savaşın gidişatını belirleyebilecek şekilde etkili konuma gelmişlerdir. Ticari uydu şirketlerinin, askeri stratejik sağlayıcı aktör olarak düşünülebileceğini gösterdi. Starlink’in hizmet verdiği sürece, Ukrayna’daki komuta-kontrolü sağladığı bilinmektedir. Kesintisiz bilgi sağlamada özellikle fotoğraflar, Rus dezenformasyonuna karşı, Ukrayna için stratejik iletişimde propaganda amaçlı destek olmuştur. Uydu görüntüleri, Rusya’nın yığınaklarını savaş öncesi dünyaya göstererek küresel kamuoyu desteğini Ukrayna lehine dönüştürmüş, bilgi savaşında öne geçirmiştir.

  2. Müttefik ülkelerle istihbarat paylaşımı; NATO ve AB ülkelerinin sağladığı istihbarat desteği, operasyonel farkındalık yaratmıştır. Özellikle NATO’nun Ukrayna’na sağladığı uydu desteği, kollektif savunmada uzay verilerinin önemini göstermiştir. NATO uydu desteği olmasa, Ukrayna’nın savaşta uzun süre dayanması mümkün olamayabilirdi.

  3. Uzay tabanlı bilgiyi operasyonel karar döngülerine entegre eden esnek komuta-kontrol yapıları; uydu iletişimi, görüntüleme ve navigasyonun, hızlı karar alma, hedef tespiti, birlik koordinasyonu ve lojistik yönetimi gibi alanlara entegre edildi. Uydu interneti, yoğun elektronik harp şartlarında bile Ukrayna’nın komuta-kontrol ağının devamlılığını sağlamıştır. Uydu görüntüleme, GPS ve İHA kombinasyonu Ukrayna’nın derin ve hassas vuruş yeteneğini artırdığı tespit edilmiştir. Ukrayna, savaş alanını anlık uydu görüntüleriyle okuyabilmiş ve birlik kaydırma/lojistik kararlarda çeviklik kazanmıştır (Slusher, 2025).

Tablo -1 Uzay Yetenekleri Ukrayna’nın Savaşma Yeteneğini Dönüştürmesi

. Uzay varlıklarına sahip olmadan uzaydan gelen veriyi en etkili kullanan ülke olma başarısı. . Rusya karşısında üç kritik avantaj: . Ticari özel sektör şirketleriyle uzay gücü olma açığını kapamak. . Komuta-kontrol, iletişim ve hedefleme döngüsünü uzay verisiyle hızlandırmak. . Siyasi ve stratejik alanı yönetebilen bilgi savaşında üstünlük elde edebilmek.

STRATEJIK DERSLER AÇISINDAN TÜRKIYE BIRÇOK YÖNDEN UKRAYNA’DAN IYI DURUMDADIR. UZAYI ULUSAL SAVUNMASININ TEMEL UNSURU HALINE GETIRMEK IÇIN, ASKERI ANLAMDA 2024 YILINDA HAVA KUVVETLERI UZAY KOMUTANLIĞINI KURARAK, ASKERI UZAY FAALIYETLERINI ÇOK KATMANLI GÜVENLIK ORTAMINA ENTEGRE ETMIŞTIR. UZAY DURUMSAL FARKINDALIK, FIRLATMA VE UZAYA ERIŞIM, UYDU MUHABERESI, UZAY TABANLI KONUMLAMA, SEYRÜSEFER VE ZAMANLAMA, UZAY HAVASI, METEOROLOJI VE OŞINOGRAFI, UZAY TABANLI ERKEN IHBAR, UZAY ELEKTRONIK HARP, UZAY SAVUNMASI VE UZAY TABANLI ISTIHBARAT, GÖZETLEME, KEŞIF VE ANA FONKSIYONLARINI BU KOMUTANLIK BÜNYESINDE SÜRDÜRMEKTEDIR.

Savaşla birlikte Ukrayna, kendi uydularını fırlatmak yerine özel sektör ve müttefik uzay sistemlerini “kaldıraç” olarak kullanarak savaşma kabiliyetini dönüştürdü. Stratejik kaldıraç, bir ülkenin tek başına sahip olmadığı gücü, bulunduğu konum veya üyesi olduğu yapı sayesinde olduğundan çok daha yüksek bir etkiye dönüştürebilmesi anlamına gelmektedir. Askeri, teknolojik, siyasi, ekonomik ve doktrinel anlamda NATO ve AB üye ülkelerinin desteğini almak, savaşın üç yıl boyunca sürdürülebilirliğinde etken faktörlerden biri olmuştur. Ukrayna’nın uzay gücü kullanımı üç temel gerçeği ortaya çıkardığı görülmektedir; uzay modern savaşın kritik belirleyicisi, kendi uydusu olmayan bir devlet bile savaşta asimetrik güç elde edebilir ve veriyi en iyi analiz eden taraf operasyonel anlamda avantaj sağlar (Roza, 2025).

Stratejik dersler açısından Türkiye birçok yönden Ukrayna’dan iyi durumdadır. Uzayı ulusal savunmasının temel unsuru haline getirmek için, askeri anlamda 2024 yılında Hava Kuvvetleri Uzay Komutanlığını kurarak, askeri uzay faaliyetlerini çok katmanlı güvenlik ortamına entegre etmiştir. Uzay durumsal farkındalık, fırlatma ve uzaya erişim, uydu muhaberesi, uzay tabanlı konumlama, seyrüsefer ve zamanlama, uzay havası, meteoroloji ve oşinografi, uzay tabanlı erken ihbar, uzay elektronik harp, uzay savunması ve uzay tabanlı istihbarat, gözetleme, keşif ve ana fonksiyonlarını bu komutanlık bünyesinde sürdürmektedir.

Askeri uydu olarak, 2012 yılında Göktürk-2 hizmete girmesinden günümüze kadar sürekli büyüyen uydu envanteri ile Türk Silahlı Kuvvetlerin uydu tabanlı görüntü ihtiyaçları karşılanmaktadır. Göktürk keşif uyduları, TÜRKSAT haberleşme uyduları, dışarıya bağımlı olmayan uzayda milli unsurlara sahip bir uzay gücü inşa etmemizi sağlamıştır. Ukrayna’nın en zayıf yanı mili navigasyonda (GNSS) başka bir ülkeye bağımlılığıydı. 2022 yılında kurulan özel Türk ticari uzay şirketi, Fergani Uzay, milli küresel navigasyon sistemi “Uluğbey “kurulması için ilk uydusunu FGN-100-d1 Ocak 2025’te yörüngeye gönderdi (Fergani, 2025). Şirket beş yıl içinde 100 takım uydusuna ulaşarak Türkiye’nin ihtiyacı olan milli navigasyon sistemini hayata geçirmeyi planladı. Milli navigasyon uydusuna sahip olmak, herhangi bir savaşta askeri bağımsızlık ve yüksek hassasiyetli vuruş kabiliyeti üstünlüğü sağlamaktadır.

Navigasyon uydu sinyalinin oluşturulduktan sonra Türk silahlı Kuvvetleri tüm güdümlü mühimmat, İHA/SiHA ve füze sistemleriyle uyumlu çalışır hale getirilmesi önemlidir. Ukrayna’nın en büyük operasyonel sorunu Rus elektronik harp sistemlerinin GNSS boğmasıydı. Rus elektronik harp hedefinde uydu sinyalleri yer almıştır. Bu nedenle GNSS korumak içinde uzay nesne takibi (SSA) yapılması, uydudan kesintisiz iletişim sağlanması için kuantum teknolojisinin hayata geçirilmesi de gereklidir. Kanada, Kuantum Dolanıklığa dayalı ilk kuantum iletişim ağı kurması örnek alınabilir (Grosman, 2025). Kuantum dolanıklık, kırılması imkânsız iletişim ağı, anında müdahale tespiti, siber güvenlik üstünlüğü sağladığı bilinmektedir. Bu amaçla uydu üzerinden kuantum anahtar dağıtımı için deneysel bir kuantum haberleşme uydusu geliştirilmesi ve ordunun iletişimi için kuantum güvenlikli ağ tasarlanması gerekli görünmektedir. Uzay tabanlı sistemlerin savaş alanında gerçek zamanlı veri akışı sağladığı bir ortamda komuta-kontrol yapılarında mutlak güvenlik hedefine ulaşmak önemlidir.

UYDU GÜVENLIK MIMARISI OLUŞTURULURKEN, UZAYDAN DA VERI MERKEZI KURULMASINA ÖNCELIK VERILMESI HIZLANDIRILMALIDIR. UZAY VERI MERKEZLERI, AŞIRI SOĞUK UZAY ORTAMINDA ENERJI VERIMLILIĞI, GÜNEŞ ENERJISI KULLANARAK BÜYÜK VERI VE YAPAY ZEKÂ IÇIN KAPASITE SAĞLAR. SAVAŞ ORTAMINDA UZAYDAKI VERI MERKEZI, UZAYDA ŞIFRELI VE GÜVENLI BÜYÜK VERI ANALIZI, YAPAY ZEKÂ DESTEKLI ANLIK SAVAŞ RESMI ÜRETIMI, UYDU VERILERININ ORBITAL SEVIYEDE IŞLENMESI ILE DÜŞMANIN KINETIK VE SIBER SALDIRILARINA KARŞI TAM KORUMA SAĞLADIĞI ÖNGÖRÜLMEKTEDIR.

Bu amaçla Türk Uzay Kuvvetleri bünyesinde, Milli Uzay Veri Üssü projesi hayata geçirilmeli, uydu görüntüsü, SAR verisi, sinyal istihbaratı ve Pozisyon-seyrüsefer-zamanlama (PNT) verisinin gerçek zamanlı işleneceği orbital analiz modülleri geliştirilmesi, uydu verisi sağlayanlara alçak yörünge veri işleme alt yapısı kurulması gerekli görülebilir.

Tablo 2- Ukrayna – Türkiye Milli Navigasyon Veri İşleme Kuantum Karşılaştırması

. Milli navigasyon (GNSS) kapasitesi: Ukrayna'da dış bağımlı, Türkiye'de Fergani-Uluğbey ile yerlileşme adımı. . Uzay Komutanlığı Yapısı: Ukrayna'da dağınık/dış destekli, Türkiye'de merkezi 2024 Uzay Komutanlığı. . Veri Güvenliği: Kuantum dolanıklık ve orbital veri merkezi hedefleriyle ileri düzey koruma vizyonu.

Stratejik kaldıraç bakımından, Türkiye NATO Uzay Mükemmeliyet Merkezi kurucu /katılımcı üye on beş ülkeden biridir. Uzay, NATO tarafından beşinci hareket alanı olarak tanımlanmış ve Uzay Mükemmeliyet Merkezi de ittifakın, uzay hareket konseptini, uzay destekli komuta kontrol sistemlerini, uydu istihbarat paylaşımını, elektronik harp-uzay etkileşim doktrinini ve uzay güvenliği ve tehdit algılamasını belirleyen ana kurumsal yapısı olmuştur. Türkiye’de üye olarak eş zamanlı NATO ile komuta kontrol protokollerini, uydu istihbarat entegrasyonunu, anti uydu savar tehdit değerlendirmelerini, veri paylaşım zincirlerini, uzay tabanlı hedefleme süreçlerini geliştirmekte, tüm NATO harekâtlarında “uzay uyumlu” bir kuvvet olmasını sağlamaya çalışmaktadır.

Göktürk keşif uyduları, TÜRKSAT haberleşme uyduları, NATO uzay veri havuzu içinde operasyonel bir değere sahiptir. NATO komutanlıkları müşterek hareket planlamada, NATO istihbarat topluluğu için SAR/Optik görüntüleme ve NATO hava savunma ağı içerisinde erken uyarı da Türk uzay verileri katkı sunabilmektedir. Türkiye’nin kendi milli uyduları sınırlı bir caydırıcılık sağlarken, NATO üyesi olduğu için uzayda kendi uydularına yönelik bir saldırı olduğunda NATO’nun beşinci maddesi işleyeceğinden, üye ülke olmanın kollektif caydırıcılık stratejik kaldıracağını sağlamış bulunmaktadır. Ayrıca kendi özel askeri şirketlerin TÜBİTAK Uzay, Roketsan, TUSAŞ, ASELSAN’ın, NATO uzay gücü içerisinde uyumlu üretici olarak yer alması, Türk savunma ürünlerinin (uydu alt sistemleri, yazılımlar, analiz araçları, yer sistemleri, Elektronik Harp çözümleri) satılabilirliğini arttırmaktadır. Bu da ekonomik kaldıraç etkisi olarak nitelendirilebilir.

Stratejik kaldıraç sadece NATO ile sınırlı değil, Asya Pasifik Uzay İş birliği Örgütü (APSCO) ve Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde uzay teknoloji iş birliklerini sürdürmektedir. APSCO özellikle Çin gibi uzay alanında etkin uzay güçleriyle iş birliği yapma imkanı sağlayarak, ticari özel sektör uzay tekellerinin (ABD merkezli) etkisini azaltmak için alternatif tedarik zincirlerine, fırlatma hizmetlerine ve uygun maliyetli uydu teknolojilerine erişim imkânı sağlamaktadır. Bölgesel güvenlik ve veri merkezi oluşturma konusunda Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde, Turan Uzay Ortaklığı önemli bir gelişme olmuştur. Turan Uzay Ortaklığı kapsamında, Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve diğer Türk devletlerinin coğrafi genişliğini kullanarak Ortak Uzay Durumsal Farkındalık (SSA) ve Uzay Veri Merkezi ağı ve ortak ticari uzay erişimi kurulması bu kapsamda düşünülebilir.

Tablo 2 Türkiye için Sinerjik Uzay Gücü Tablosu

. NATO Üyeliği: 5. Madde koruması ve doktrinel uyum. . APSCO İş Birliği: Çin ve Asya ekosistemiyle alternatif tedarik/fırlatma kanalları. . Turan Uzay Ortaklığı: Türk Devletleri ile bölgesel SSA ve ortak veri merkezi vizyonu. . Ekonomik Kaldıraç: Milli savunma şirketlerinin küresel uzay pazarındaki ihracat potansiyeli.

Son olarak insan gücü açısından, yapay zeka ve açık kaynak istihbarat (OSINT) uzmanlarına, uzaydan aktarılan verileri analiz etmek için ihtiyaç olacaktır. Ukrayna örneği, OSINT’in sadece bir veri toplama değil, aynı zamanda stratejik anlatıyı ve uluslararası güvenirliği destekleyen önemli bir araç olduğunu ortaya koymuştur.

UZAY KUVVETLERININ EN BÜYÜK BAŞARISI, UZAYDAN GELEN VERIYI DIĞER SAVAŞ ALANLARINA (KARA, HAVA, SIBER) ANINDA ENTEGRE EDEBILME YETENEĞIDIR. UZAY HARP KUVVETLERI PERSONELI IÇERISINDE DE OSINT ALANLARINDA YETKIN PERSONEL YETIŞTIRILMELIDIR. UZAYIN OPERASYONEL GEREKLILIK OLDUĞU GÖZ ÖNÜNE ALINDIĞINDA, UZAY KUVVETLERINE PERSONEL YETIŞTIRMEK IÇIN AYRI BIR EĞITIM BIRIMI KURULMASI GEREKLIDIR. MILLI SAVUNMA ÜNIVERSITESI BÜNYESINDE UZAY ALANI ILE ILGILI YENI BÖLÜMLER AÇILARAK, SIVIL-ASKER EĞITIMI SAĞLANMALI, BU BÖLÜMLE BAĞLANTILI UZAYLA ILGILI STRATEJIK ARAŞTIRMA MERKEZI KURULARAK AVRUPA VE DÜNYA GENELINDE KONFERANSLARA KATILARAK RAPOR ÜRETIMI, POLITIKA BELIRLENMESI, UZAYDAN ISTIHBARAT, YENI TEKNOLOGILERIN GELIŞTIRILMESI, UZAY SAVAŞ OYUNLARINA DAYALI SIMÜLASYON EĞITIMLERININ TASARLANMASI GEREKLIDIR.

Bu alanda kendini ülke içinde ve yurt dışında yetiştirmiş akademik personeli bu çalışmalara dahil ederek, Türk Uzay gücünün sürekli kendini geliştiren bir kuvvet yapısına ulaşması hedeflenmeli.

KAYNAKLAR

. Bingen, A.K. (2025) “ Extending the Battlespace to Space”, CSIS, https:// www.csis.org/analysis/chapter-8-extending- battlespace-space (Erişim 01.10.2025). . Bowen, B. E., (2020) War in Space: Strategy, Spacepower, Geopolitics, Edinburg University Press, p.24. . Fergani, (2025). “ Milli Uydu Fergani FGN -100-d1 Uzayda”, https://www. ferganispace.com/tr/haberler/milli- uydu-fergani-fgn-100-d1-uzayda/ (Erişim 10.10.2025). . Flaherty, C., (2025) Emergence of Ukrainian Space Force Doctrine in 2025, pp. 1–2. . Freedman, L., (2013) Strategy: A History, Oxford University Press, pp. 327– 334. . Grosman, N.(2025) “Connecting Canada’s North with a quantum sensing system”, Institute for Quantum Computing, University of Waterloo. https://uwaterloo.ca/institute-for-quantum- computing/news/connecting- canadas-north-quantum-sensing- system (Erişim 01.12.2025). . IISS. (2025). Space Capabilities to Support Military Operations in the European Theatre, The International Institute for Strategic Studies Publications. . Kramer, D.F; Dailey, M. A. and and Brodfuehrer, A. J. (2023). NATO Multidomain Operations: Near- and Medium- Term Priority Initiatives, Atlantic Council Scowcroft Center For Strategy And Security Publications. . Lau, J.(2024). “Spacepower strategy for Medium Powers”, Indo-Pacific Security Studies, Number 7, pp.1-50. . Radin, A., Holynska, K.,, Tretter. C. and Van Bıbber, T. (2025). Lessons from the War in the Ukraine for Space. RAND Report Publications. . Roza, D .(2025) “What the US can learn from the Ukraine War’s Space Front”, Air &Space Forces Magazine, https:// www.airandspaceforces.com/ukraine- space-front-lessons-learned/ (Erişim 10.11.2025). . Slusher, M. (2025).” Lessons from the Ukraine Conflict: Modern Warfare in the Age of Autonomy, Information, and Resilience”. CSIS, https://www.csis. org/analysis/lessons-ukraine-conflict- modern-warfare-age-autonomy- information-and-resilience (Erişim 15.11.2025)