İsrail’in Dijital Kılıcı UNIT 8200

İSRAIL ISTIHBARATINDA EN BILINEN YAPI MOSSAD’DIR. SUIKASTLAR VE DIŞ OPERASYONLAR ONUN IŞI DIR. AMA BU OPERASYONLARIN BAŞARILI OLMASI IÇIN GÜÇLÜ BIR TEKNIK DESTEK GEREKIR. İŞTE BU NOKTADA UNIT 8200 DEVREYE GIRER: MOSSAD’IN DIJITAL GÖZÜ VE KULAĞI.

7 Ekim 2023 sabahı, Hamas’ın İsrail sınırını aşarak düzenlediği saldırılar yalnızca askerî değil, istihbarat açısından da bir travmaydı. Saldırının ardından gözler aynı yere çevrildi: İsrail’in en gizli ve en güçlü istihbarat birimlerinden biri olan Unit 8200. MOSSAD ile birlikte saldırıyı önceden fark edemediği için eleştirilen bu yapı, ülke içinde “Nasıl haberimiz olmadı?” sorusunun merkezine oturdu. İlk günlerde, Hamas’ın Unit 8200’e ait bir sınır istihbarat birimine sızdığı ve bazı veri sistemlerini ele geçirdiği iddia edildi. Bu iddialar resmî kaynaklarca doğrulanmadı. Ancak ortaya çıkan zafiyet açıktı: Dijital gözetim devi saldırıyı önceden göremedi.

PEKI, KIMDI BU 8200?

Aslında bu soru yeni değildi. İsrail ordusunun en gelişmiş dijital altyapısını kuran bu birim, sadece düşmanı değil, dostu da dinleyecek kadar güçlüydü. Üstelik bundan dokuz yıl önce, bizzat birimin içinden gelenler, bu gücün nasıl kötüye kullanılabileceğini anlatan bir itiraz mektubu yazmıştı.

İÇERIDEN GELEN ÇATLAK SES

2014 yılının Eylül ayında, Tel Aviv’in güvenlik bürokrasisi alışılmadık bir haberle sarsıldı. Altında 43 eski askerin imzası olan bir protesto mektubu kamuoyuna açıklandı. Bu imzalar sıradan askerlere ait değildi. Hepsi İsrail ordusunun en gizli ve en gelişmiş birimi olan Unit 8200’ün eski üyeleriydi. İtirazları netti: “Biz bir ülkeyi korumak için değil, bir toplumu gözetlemek ve zayıf anlarında yakalamak için kullanıldık.”

Bu mektup, istihbarat tarihinde önemli bir kırılma yarattı. İlk kez bir sinyal istihbarat biriminin içinden bir grup, “Bunu yapmamalıyız” diyerek açıkça karşı çıktı. Cinsellik, sağlık, maddi sıkıntılar gibi kişisel veriler toplanıyor; bu bilgiler, bireyleri iş birliğine zorlamak için baskı aracı olarak kullanılıyordu. Gölgelerde çalışan 8200’ün faaliyetleri artık kamuoyunun gözünde görünür hâle geldi.

Bu mektup sadece ahlaki bir sorgulama değildi. Aynı zamanda bu seçkin istihbarat biriminin nasıl bir gözetim makinesine dönüştüğünün göstergesiydi.

DOĞUŞ

İsrail’in 1948’deki kuruluşuyla başlayan savaş, sadece tanklar ve uçaklarla değil, aynı zamanda frekanslar ve sinyaller üzerinden de yürütülüyordu. İsrail Savunma Kuvvetleri cephe hatlarını yeni yeni çizerken, genç mühendisler ve matematikçiler telsiz istihbaratı toplamaya başlamıştı. Onlar için bu savaş kulakla kazanılırdı. Bu küçük sinyal takip birimi zamanla büyüdü, uzmanlaştı ve Unit 8200 adını aldı. Kimse bu birimin binasını göremezdi ama Orta Doğu’daki iletişim ağlarında dijital izleri vardı. Bu birim konuşmazdı ama her şeyi duyardı.

İLK OPERASYONLAR

Henüz adı konmamıştı ama Unit 8200’ün öncüsü olan sinyal istihbarat birimi, 1956’daki Süveyş Krizi’nde ilk kez gerçek bir savaşta görev aldı. İsrail, İngiltere ve Fransa’nın Mısır’a ortak saldırısı sırasında Arap ordularının telsiz trafiği dinlendi. İsrail birlikleri sahadan önce frekanstan bilgi alıyordu. Bu, birimin savaş alanında “rehberlik eden” bir aktöre dönüşmesinin başlangıcıydı.

Altı Gün Savaşı yalnızca tankların ve uçakların değil, aynı zamanda şifre çözücülerin zaferiydi. İsrail’in 5 Haziran 1967 sabahı başlattığı ani hava saldırısı, modern harp tarihinin en başarılı önleyici taarruzlarından biri kabul edilir. Bu başarının arkasında, yıllarca süren sinyal istihbarat çalışmaları vardı: • İsrail keşif uçakları ve yer istasyonları, Mısır, Suriye ve Ürdün’ün hava üslerinin haritasını çıkardı. • Arap ordularının telsiz trafiği izlendi, konuşmalar kaydedildi, bazı pilotlar seslerinden tanındı. • Radar frekansları, alarm sistemleri ve pistlerdeki taktikler önceden analiz edildi. Bu bilgiler Unit 8200’ün katkısıyla elde edildi. Henüz bugünkü adı kullanılmasa da yapısı ve yöntemi bugünküyle aynıydı. Bu savaş, birimin “bilgiyle zafer” anlayışını sahaya taşıdığı ilk büyük çatışma oldu.

YOM KIPPUR VE İSTIHBARATIN KRIZI

1973 Yom Kippur Savaşı’nda, altı yıl önce zafer kazandıran istihbarat bu kez aynı başarıyı gösteremedi. 6 Ekim 1973’te Mısır ve Suriye orduları bayram günü saldırıya geçti. İsrail istihbaratı hazırlıksızdı. Unit 8200, Mısır ve Suriye’nin telsiz trafiğini dinliyor, radar verilerini topluyor, uydu görüntülerini analiz ediyordu. Ama sistem, verileri “tatbikat” olarak yorumladı.

Bunun birkaç nedeni vardı: • Arap orduları, öncesinde defalarca tatbikat yaparak İsrail’in dikkat eşiğini düşürmüştü. • Operasyon öncesi sinyal trafiği olağan görünüyordu çünkü kasıtlı olarak sessizleştirilmişti. • Sahadaki hareketlilik fark edilse de siyasî karar alıcılar bunu “olası manevra” olarak değerlendirdi.

Sonuçta, Unit 8200 gibi güçlü bir yapı doğru bilgiyi toplasa da analiz eksikliği nedeniyle etkili olamadı. Bu savaş, İsrail istihbaratında büyük bir kırılma yarattı ve reform sürecini başlattı.

KLAVYEYLE VURMAK

Soğuk Savaş’ın sonuna doğru istihbarat teşkilatları yeni bir döneme girdi. Artık sınır ötesi hareketleri değil, sınırsız veri akışını izlemek gerekiyordu. İsrail bu değişime en hızlı uyum sağlayan ülkelerden biri oldu. Bu dönüşümün merkezinde yine Unit 8200 vardı.

Bu dönemde birimin içinde siber yetenek birimi kuruldu. Artık sadece dinlemiyor; sistemlere sızıyor, yazılımsal açıkları kullanıyor, dijital sabotajlar düzenliyordu. Kadrosu çeşitlendi: bilgisayar mühendisleri, kriptograflar, dilbilimciler, algoritma uzmanları birlikte çalışmaya başladı.

Bu değişimle birlikte dünya artık İsrail’i yalnızca askerî değil, dijital savaşın da önemli bir gücü olarak görmeye başladı.

GÖZETIM ÇAĞINA GEÇIŞ

1987’de başlayan Birinci İntifada döneminde Unit 8200 hâlâ örgütleri dinliyordu. Fetih, Hamas, İslami Cihad gibi yapılar izleniyor; sabit hatlar, telsizler ve faks mesajları takip ediliyordu. Hedef gruplardı, bireyler değil.

Ancak iletişim cep telefonlarına, e-postalara ve sosyal medyaya kaydıkça gözetim yöntemi değişti. Bu değişim, 2000–2005 arasında yaşanan İkinci İntifada ile bireyleri hedef alan bir modele dönüştü.

Artık savaş sadece sokakta değil, cep telefonlarında da yürüyordu. Gerçek mermilerin yanında, dijital kuşatma da vardı: arama geçmişleri, SMS’ler, ses kayıtları ve çevrim içi davranışlar analiz ediliyordu. Bu verilerle bireylerin zayıf yönleri ortaya çıkarılıyor, iş birliğine zorlanıyordu.

2000’LI YILLARIN BAŞINDA UNIT 8200, BATI ŞERIA’DA YAŞAYAN NEREDEYSE HERKESIN DIJITAL IZINI TOPLAMAYA BAŞLADI. AMAÇ BELLIYDI: MUHBIR KAZANMAK, PSIKOLOJIK BASKI KURMAK, SUIKAST HEDEFLERI BELIRLEMEK. BUNUN IÇIN SIRADAN INSANLARIN EN ÖZEL BILGILERI SISTEMATIK OLARAK ARŞI VLENDI. BU BILGILER, “BIZIM IÇIN ÇALIŞ YA DA BU BILGILERI AÇIKLARIZ” ŞEKLINDE TEHDIT MALZEMESINE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ. 2014’TE YAYIMLANAN MEKTUPTA BU DÖNEMIN IÇ YÜZÜ AÇIKÇA ANLATILDI. 43 ESKI UNIT 8200 PERSONELI ŞUNU YAZDI:“BIRININ SEVGILISINE YAZDIĞI MESAJDAN, ANNESINE SORDUĞU ILAÇ ADINDAN BILE HEDEF ÇIKARIYORDUK.”BU SÖZLER, SADECE BIR IÇ HESAPLAŞMA DEĞIL, AYNI ZAMANDA MODERN ISTIHBARATIN ETIKLE KURDUĞU SORUNLU ILIŞ KININ AÇIK ITIRAFIYDI.

VERIYLE HEDEFLEME

2000’li yılların başında Unit 8200, Batı Şeria’da yaşayan neredeyse herkesin dijital izini toplamaya başladı. Amaç belliydi: muhbir kazanmak, psikolojik baskı kurmak, suikast hedefleri belirlemek. Bunun için sıradan insanların en özel bilgileri sistematik olarak arşivlendi: • Cinsel yönelimler, maddi durum, sağlık geçmişi ve ailevi problemler kayıt altına alındı. • Bu bilgiler, “Bizim için çalış ya da bu bilgileri açıklarız” şeklinde tehdit malzemesine dönüştürüldü. • Suikast hedefi belirlenecekse, cep telefonunun bağlı olduğu baz istasyonları, temas kurduğu kişiler gibi bilgiler anında çıkarılıyordu.

2014’te yayımlanan mektupta bu dönemin iç yüzü açıkça anlatıldı. 43 eski Unit 8200 personeli şunu yazdı: “Birinin sevgilisine yazdığı mesajdan, annesine sorduğu ilaç adından bile hedef çıkarıyorduk.”

Bu sözler, sadece bir iç hesaplaşma değil, aynı zamanda modern istihbaratın etikle kurduğu sorunlu ilişkinin açık itirafıydı.

DIJITAL DIRENIŞ MI, DIJITAL BASKI MI?

Unit 8200 artık sadece dinleyen değil, hedef belirleyen ve operasyon yönlendiren bir yapıya dönüşmüştü. Hedef artık generaller değil, telefonu dinlenen bir gencin ağabeyi bile olabiliyordu. Gözetim bireyselleşti. Filistin, kişi başına düşen dijital izleme oranı bakımından dünyanın en yoğun gözetim altındaki bölgelerinden biri haline geldi. Bu görünmeyen savaşın merkezinde Unit 8200 vardı.

STUXNET: SIBER SAVAŞIN MILADI

2009’da İran’ın Natanz kentindeki nükleer santralde arızalar başladı. Sabotaj yoktu, patlama da yaşanmamıştı. Ama sistemler dengesiz çalışıyor, ekipmanlar sırayla bozuluyordu. Aylar süren araştırmalardan sonra sebep bulundu: Stuxnet adlı bir bilgisayar virüsü. Siemens kontrol sistemlerine sızan bu yazılım, bozukluk yaratıyor ama sistem ekranlarında her şey normal görünüyordu. Sonuç: İran’ın nükleer programı aylarca aksadı, milyarlarca dolar zarar oluştu.

Resmî açıklama yapılmadı. Ancak teknik analizler ve sızan bilgiler iki tarafı işaret etti: NSA ve Unit 8200. Unit 8200’ün yazılımcıları, dijital çağın ilk fiziksel yıkım yaratan siber silahına katkı sağlamıştı.

ORTA DOĞU’NUN DIJITAL LABORATUVARI

İran sadece bir başlangıçtı. Unit 8200, 2010’lar boyunca Orta Doğu’daki neredeyse her sıcak noktada aktif izleme yaptı: • Hamas’ın tünel iletişimi tespit edildi, içeriden dinlemeler yapıldı. • Hizbullah’ın yerel telsiz ağları çözüldü, şifreleme sistemleri aşıldı. • Suriye rejiminin iç haberleşmesi, özellikle kimyasal saldırılar öncesi, Batılı istihbarat servisleriyle paylaşıldı.

Bu dönemde en dikkat çekici değişim, Unit 8200’ün artık sadece veri toplamamasıydı. Topladığı veriyi işliyor, analiz ediyor ve “hedef öneren” bir aktöre dönüşüyordu. Klasik bir istihbarat birimi olmaktan çıktı. Artık operasyonel kararları yönlendiren dijital bir beyin gibi çalışıyordu.

KIMLER GIREBILIR?

İsrail’de her genç lise sonrası zorunlu askerlik için çağrılır. Ancak bazıları için bu çağrı farklıdır. “Tzav Rishon” adlı ilk belgeye eklenen bir not, onları özel bir seçime davet eder: “Ön seçmeye hak kazandınız.”

Bu not, istihbarat sistemindeki “dijital beyin avcılığı” sürecinin ilk adımıdır. Adaylar klasik sınavlara girmez. Onların nasıl düşündüğü, nasıl karar verdiği, problemi nasıl çözdüğü değerlendirilir. Bilgi değil, düşünce biçimi ölçülür.

Testlerde mantıksal düşünme, şifre çözme, programlama bilgisi, dikkat süresi incelenir. Bazı adaylar henüz 16 yaşında Python diliyle kod yazabilir. Bazıları kendi bilgisayar sistemlerinin açıklarını bulmuştur. Yapay zekâ, dilbilim, siber güvenlik gibi alanlara ilgisi olanlar özellikle seçilir.

Bu süreci geçen gençler doğrudan Unit 8200’e alınır. Görev süresi genelde iki yıldır. Bir kısmı görevine devam eder. Diğerleri sivil hayata geçer ve öğrendiklerini teknoloji dünyasında kullanır. Kimi siber güvenlik şirketi kurar. Kimi yapay zekâ girişimi başlatır. Kimi de uluslararası teknoloji firmalarında yönetici olur.

2009’DA İRAN’IN NATANZ KENTINDEKI NÜKLEER SANTRALDE ARIZALAR BAŞLADI. SABOTAJ YOKTU, PATLAMA DA YAŞANMAMIŞTI. AMA SISTEMLER DENGESIZ ÇALIŞIYOR, EKIPMANLAR SIRAYLA BOZULUYORDU. AYLAR SÜREN ARAŞTIRMALARDAN SONRA SEBEP BULUNDU: STUXNET ADLI BIR BILGISAYAR VIRÜSÜ.SIEMENS KONTROL SISTEMLERINE SIZAN BU YAZILIM, BOZUKLUK YARATIYOR AMA SISTEM EKRANLARINDA HER ŞEY NORMAL GÖRÜNÜYORDU. SONUÇ: İRAN’IN NÜKLEER PROGRAMI AYLARCA AKSADI, MILYARLARCA DOLAR ZARAR OLUŞTU.

GIZLI YETENEKLER

Unit 8200 artık sadece dinlemiyor; veriyi analiz ediyor, öngörüyor ve operasyonları yönlendiriyor. Bu çok katmanlı kapasite, modern çatışmalarda ona eşsiz bir avantaj sağlıyor.

İlk olarak, sinyal istihbaratında (SIGINT) üst düzey bir uzmanlığa sahip. Telsiz, cep telefonu, sabit hat, internet trafiği, uydu bağlantısı ve fiberoptik sistemler dâhil tüm iletişim biçimleri izlenebilir, çözümlenebilir ve kayıt altına alınabilir.

İkinci aşamada, şifre çözme (cryptanalysis) devreye giriyor. Özellikle yüksek frekanslı ve dijital olarak karartılmış sinyaller analiz ediliyor. Karmaşık veri akışları içinden anlamlı mesajlar çıkarılıyor, kodlu konuşmalar çözülüyor.

Birim aynı zamanda coğrafi konum belirleme (geolocation) konusunda da güçlü. Cep telefonu baz istasyonları,IP eşleştirmeleri, radar verileri ve İHA sinyalleri üzerinden hedeflerin yeri net biçimde tespit edilebiliyor.

Ama belki de en dikkat çekici yeteneği, siber saldırı ve savunma alanında. 2009’da İran’ın nükleer tesislerini hedef alan Stuxnet virüsü, bu kabiliyetlerin gerçek savaşta ilk kullanımıydı. Unit 8200 artık yalnızca dinlemiyor; kodla saldırıyor. Devlet destekli kötü amaçlı yazılımlar, yapay zekâ temelli sabotaj araçları ve dijital etki operasyonları artık standart yöntemleri arasında.

Son olarak, en sessiz ama en güçlü yetenek: veri madenciliği ve tahmine dayalı analiz. Unit 8200, bireylerin dijital davranışlarını analiz ederek sonraki adımlarını tahmin etmeye çalışıyor. Kim, ne zaman, nerede, ne yapabilir? Bu sorular artık istihbaratla değil, veriyle yanıtlanıyor. Araştırmacılar bu sistemi “önceden suç” algoritmaları olarak tanımlar. Kimine göre bu distopik bir gelecek vizyonu, kimine göre kaçınılmaz bir gerçek.

KULAĞIN GÖZLE BULUŞTUĞU YER

İsrail istihbaratında en bilinen yapı MOSSAD’dır. Suikastlar ve dış operasyonlar onun işidir. Ama bu operasyonların başarılı olması için güçlü bir teknik destek gerekir. İşte bu noktada Unit 8200 devreye girer: MOSSAD’ın dijital gözü ve kulağı.

Örneğin MOSSAD İran’da bir hedef belirleyecekse, önce Unit 8200 çalışmaya başlar. Hedefin cep telefonu trafiği, sosyal medya geçmişi, e-posta kayıtları ve seyahat rotaları incelenir. Operasyon sırasında drone yönlendirme, kamera karartma, sinyalleri susturma gibi işler de Unit 8200 tarafından yürütülür.

Veri, operasyon sonrası tekrar analiz edilir. Unit 8200 yalnızca MOSSAD’a değil, Askerî İstihbarat (AMAN) ve iç güvenlik servisi SHABAK’a da çalışır. Bu üçlü sistem sinir ağı gibi işler: göz MOSSAD’daysa, refleks SHABAK’tadır, karar ise Unit 8200’dedir.

BUGÜNKÜ GÜÇ

Unit 8200’ün kesin büyüklüğü açıklanmaz. Ancak 5000 ile 8000 kişi arasında personeli olduğu tahmin edilir. Dünyanın en gelişmiş kriptografi laboratuvarlarından birine sahiptir. Her yıl yüzlerce yazılım, takip aracı ve siber sistem geliştirir.

İnsansız hava araçları ve uydu sistemleriyle çalışan analiz merkezleri, sahadan gelen veriyi anında işler ve karar destek sistemlerine aktarır. Böylece Unit 8200 sadece bilgi toplayan değil, karar süreçlerini yönlendiren birime dönüşür. Five Eyes ittifakında yer almasa da ABD ve Avrupa’daki istihbarat kurumlarıyla anlık veri paylaşımı yaptığı bilinir.

MEZUNLARIN DÖNÜŞÜMÜ

Unit 8200’den terhis olmak, İsrail’de sadece askerlik görevini tamamlamak anlamına gelmez. Bu geçmiş, teknoloji dünyasında bir referans mektubu gibidir. Mezunlar sadece güvenlik alanında değil, teknoloji girişimlerinde de öncü olur.

Tel Aviv’de bir yatırımcı, bir girişimciyle tanıştığında ilk sorusu şu olabilir:“Hangi birimdeydin?” Cevap “8200” ise, daha iş başlamadan olumlu bir izlenim oluşur.

Bu mezunların kurduğu ya da yönettiği bazı şirketler dünya çapında tanınır: • Waze: Navigasyon uygulaması, Google’a satıldı. • Check Point: Siber güvenlik sektörünün öncülerinden. • NSO Group: Tüm dünyada tartışma yaratan Pegasus yazılımının geliştiricisi. • Wix, Viber, Armis, Cybereason, Cellebrite, Palo Alto Networks: Mezunların kurduğu ya da yönettiği şirketler.

Bu şirketler sadece yazılım üretmiyor. Veri güvenliği, gözetim teknolojileri ve kullanıcı deneyimi gibi alanlarda standartları belirliyor. Kimileri övgü alıyor, kimileri tartışma yaratıyor. Ancak ortak bir gerçek var: Unit 8200 mezunları dijital çağın dilini yazıyor.

Bugün İsrail teknoloji sektörü “Start-up Nation” olarak tanınıyorsa, bu unvanın arkasında Unit 8200’den çıkan binlerce ismin emeği var. Onlar artık savaşlarını tankla değil, sunucu odalarında; üniformayla değil, kapüşonlu kazaklarla veriyor.

UNIT 8200 YALNIZCA MOSSAD’A DEĞIL, ASKERÎ İSTIHBARAT (AMAN) VE IÇ GÜVENLIK SERVISI SHABAK’A DA ÇALIŞIR. BU ÜÇLÜ SISTEM SINIR AĞI GIBI IŞ LER: GÖZ MOSSAD’DAYSA, REFLEKS SHABAK’TADIR, KARAR ISE UNIT 8200’DEDIR.KESIN BÜYÜKLÜĞÜ AÇIKLANMAZ. ANCAK 5000 ILE 8000 KIŞI ARASINDA PERSONELI OLDUĞU TAHMIN EDILIR. DÜNYANIN EN GELIŞ MIŞ KRIPTOGRAFI LABORATUVARLARINDAN BIRINE SAHIPTIR. HER YIL YÜZLERCE YAZILIM, TAKIP ARACI VE SIBER SISTEM GELIŞ TIRIR

VE SONUNDA: GÖRÜNMEYENI GÖREMEYENLER

Unit 8200 algoritmalarla hedef belirleyebiliyor, kodla saldırıyor, veriyi silaha dönüştürebiliyordu. Orta Doğu’nun en karmaşık bölgelerinde sinyalleri dinliyor, haritalar çiziyor, uydu görüntülerini yorumluyor, karar süreçlerini yönlendiriyordu. Ama 7 Ekim 2023 sabahı bu ihtişam sınandı. Ve başarısız oldu.

Hamas’ın İsrail topraklarına yaptığı baskın, sadece fiziki güvenlik sistemlerini değil, dijital istihbaratın da itibarını delip geçti. Aylarca tek soru konuşuldu: “Bunu nasıl bilemediler?”

İsrail ordusu iç muhasebe yaptı. Kısa süre sonra Unit 8200’ün başındaki tümgeneral istifa etti. Bu sadece bir komutanın ayrılması değildi. Bu, sistemin “Nerede hata yaptık?” diye kendine sorduğu andı.

Gerçek şuydu: En güçlü algoritmalar bile, karşılarında örgütlü ve yaratıcı bir irade varsa başarısız olabilir. Veriyi görmek başka, anlamak başkadır. Teknoloji sizi koruyabilir ama zafiyet her zaman insanda başlar.

Unit 8200 gölgeleri kontrol etti. Ama o sabah, gölgenin içinden geleni göremedi.

KAYNAKLAR

Bergman, R. (2018). Rise and kill first: The secret history of Israel’s targeted assassinations. New York, NY: Random House. Sanger, D. E. (2018). The perfect weapon: War, sabotage, and fear in the cyber age. New The Economist. (2023, October 9). Hamas’s attack was an Israeli intelligence failure on multiple fronts. The Economist. Retrieved from https://www. economist.com/middle-east-and-africa/ 2023/10/09/hamass-attack- was-an-israeli-intelligence-failure- on-multiple-fronts Forbes. (2016, May 11). Inside Israel’s secret startup machine. Forbes. https://www.forbes.com/sites/richardbehar/ 2016/05/11/inside-israels-secret- startup-machine Reuters. (2023, October 8). How Hamas duped Israel as it planned devastating attack. Reuters. https:// www.reuters.com/world/middle- east/how-israel-was-duped-hamas- planned-devastating-assault- 2023-10-08/ The Guardian. (2014, September 12). Israeli intelligence veterans refuse to serve in Palestinian territories. The Guardian. https://www.theguardian. com/world/2014/sep/12/israeli-intelligence- reservists-refuse-serve-palestinian- territories The Wall Street Journal. (2023, April 27). Silicon Valley’s hot talent pipeline is an Israeli army unit. The Wall Street Journal. https://www.wsj.com/ podcasts/tech-news-briefing/thisisraeli- army-unit-has-become-an-incubator- for-tech-startups/f7ca3e86- 58f6-47f0-b4c5-5008ae19b5c6 Wired. (2021, November 30). How Israel became a global cyber powerhouse. Wired via JNS. Retrieved from https://www.jns.org/how-israel-became- the-worlds-cyber-powerhouse/ Human Rights Watch. (2021, April 27). A threshold crossed: Israeli authorities and the crimes of apartheid and persecution. Retrieved from https:// www.hrw.org/report/2021/04/27/ threshold-crossed/israeli-authorities- and-crimes-apartheid-and-persecution