English
“Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile çok iyi bir görüşme gerçekleştirdik. Türkiye, karışıklık içindeki bir bölgede kilit ortaktır. Çıkarlarımız örtüşüyor; ticaret rotalarını açık tutmak, enerji akışını sağlamak ve tedarik zincirlerini istikrarlı hale getirmek. Bu öncelikler konusunda yakın işbirliğine devam edeceğiz. AB, İran çatışmasında gerilimi azaltma ve diplomatik çözüm çabalarını destekleyen Türkiye’nin çalışmalarını takdir ediyor. Ayrıca Doğu Akdeniz ve Kıbrıs sorununu da görüştük. AB-Türkiye ilişkilerinin öneminin altını çizdik.”
Ursula Von der Leyen (19.05.2026)
Küresel jeopolitiğin tektonik plakaları tam şu sıralarda yerinden oynarken ve yirmi birinci yüzyılın güç denklemleri gözlerimizin önünde yeniden kurulurken, Batı merkezli kurumsal yapıların sahadaki çıplak gerçekler karşısında sergilediği zihni ve stratejik pragmatizm, uluslararası ilişkiler tarihinin en çarpıcı dönemeçlerinden birine işaret ediyor. Bunun en somut, en taze ve en çarpıcı vesikası, Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula Von der Leyen’in Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile gerçekleştirdiği kritik görüşmenin hemen ardından kurumsal X hesabı üzerinden yaptığı o resmi açıklamadır. Stratejik ve analitik bir süzgeçten geçirdiğimizde bu açıklama, sıradan bir diplomatik nezaket metni ya da rutin bir liderler zirvesi özeti olmanın çok ötesine geçerek, Avrupa’nın Ankara karşısında yaşadığı yapısal söylem kırılmasını ve acımasız reelpolitik gerçeklere boyun eğmek zorunda kalışını açıkça ilan ediyor. Henüz çok kısa bir süre önce, Avrupa’nın stratejik geleceğini tartışırken Türkiye’yi Rusya ve Çin ile aynı paranteze alıp bir "etki tehdidi" ve dışlanması gereken bir jeopolitik risk odağı olarak konumlandıran Von der Leyen’in, bugün aynı Türkiye’yi "kilit ortak" olarak selamlaması, Batı’nın masa başında ürettiği ideolojik teorilerin sahadaki jeostratejik zorunluluklar karşısında nasıl hızla buharlaştığını önümüze koyuyor. Bu durum, Ankara’nın çok boyutlu, proaktif ve askeri endüstriyel dayanıklılığa dayalı dış politika çizgisinin, Brüksel’in retoriksel kibrini yıkarak onu rasyonel bir işbirliği zeminine nasıl zorladığının en net göstergesidir.
Von der Leyen’in mesajında karşımıza çıkan ve doğrudan ekonomik istihbarat ile milli güvenlik mimarimizi ilgilendiren en kritik vurgu, ticaret yollarının açık tutulması, enerji akışının kesintisiz sağlanması ve tedarik zincirlerinin istikrarlı hale getirilmesi noktasında çıkarların örtüştüğünün belirtilmesidir. Bu ifadeler, esasen Avrupa Birliği’nin kendi ekonomik bekası ve jeopolitik geleceği adına Türkiye’ye ne denli göbekten bağımlı olduğunu en üst düzeyden itiraf ediyor. Küresel ticaret yollarının ve lojistik koridorların yeniden dizayn edildiği, Doğu ile Batı arasındaki tedarik zincirlerinin kırılganlaştığı günümüz dünyasında, Türkiye’nin Avrasya’nın tam kalbindeki coğrafi konumu ve lojistik üstünlüğü, AB için lüks bir tercih değil, apaçık bir hayatta kalma enstrümanıdır. Enerji arz güvenliğinin ve küresel emtia akışının teminatı olan hatların güvenliği, Türkiye’nin bölgesel istikrarı ve askeri caydırıcılığı olmadan asla sağlanamaz. Brüksel, Türkiye’yi dışarıda bırakan ya da bypass eden hiçbir enerji veya ticaret projesinin sahada karşılık bulamayacağını, küresel güç kaymalarının yaşandığı bu çalkantılı süreçte bizzat yaşayarak öğrendi. Dolayısıyla, geçmişte Türkiye’ye karşı bir baskı unsuru olarak kullanılan ekonomik ve siyasi şartlılık mekanizmaları, yerini bugün saf bir işlevsel ortaklık ve jeostratejik zorunluluk zeminine bırakmış durumdadır.
Tam da bu noktada, Von der Leyen'in itiraf etmek zorunda kaldığı bu jeopolitik "vazgeçilmezlik", Türkiye-AB ilişkilerinin en kronik ve en fırtınalı başlığı olan Avrupa Birliği üyelik sürecini yepyeni ve sarsıcı bir boyuta taşıyor. Yıllardır Ankara’yı Brüksel koridorlarında oyalayan, üyelik müzakerelerini teknik bariyerlerin, siyasi kaprislerin ve içi boşaltılmış fasılların arkasına saklayarak donduran Avrupa aklı, bugün krizlerin tam ortasında tarihsel bir paradoksla yüzleşmektedir. Brüksel, Türkiye’yi tam üye olarak içine almaktan korktuğu o dar vizyonlu dönemin bedelini, bugün kapısına dayanan küresel güvenlik krizlerinde Ankara'nın kapısını "kilit ortak" diyerek çalmak zorunda kalarak ödüyor. Türkiye’nin AB üyelik süreci, artık Batı'nın tek taraflı olarak norm ve kurallar dikte ettiği bir "öğretmen öğrenci" ilişkisi olmaktan tamamen çıkmış; Avrupa’nın kendi güvenliğini, enerji hatlarını ve lojistik bekasını garanti altına almak adına Türkiye ile eşit şartlarda masaya oturmak zorunda olduğu bir asimetrik denkleme dönüşmüştür.
Peki, küresel sistemin yeniden formatlandığı bu kritik virajda Türkiye, bu yapısal tıkanıklığı aşarak tam üyeliği nasıl başarabilir? Esasen, gayet bariz şekilde, Türkiye için formül, Brüksel'in kapısında kuralları belirlenmiş eski usul bir entegrasyon sürecini takip etmek değil, Avrupa'yı kendi varoluşsal krizleri üzerinden rasyonel bir teslimiyete zorlamaktır. Türkiye, AB üyeliğini diplomatik bir rica veya siyasi bir lütuf olarak değil, yaşlanan, enerji damarları kuruyan ve güvenlik mimarisi çöken Avrupa kıtası için yegane "stratejik can simidi" olarak masaya koymalıdır. Tabii, bu noktada başarımızın anahtarı, askeri endüstriyel bağımsızlığımızın tahkim edilmesinden, Orta Koridor gibi küresel ticaret rotalarının mutlak hamiliğinden ve ekonomik istihbarat ağlarımızın derinleştirilmesinden geçiyor. Dolayısıyla Ankara, Brüksel'e şu soğuk gerçeği net bir şekilde dayatmalıdır: Türkiye olmadan inşa edilecek bir Avrupa, jeopolitik bir cüceye dönüşmeye, Avrasya ve Pasifik odaklı yeni dünya düzeninde bütünüyle tasfiye olmaya mahkumdur. Bu nedenle tam üyelik, Ankara'nın tek taraflı tavizler verdiği bir süreç değil, Avrupa’nın kendi bekasını garanti altına almak adına yapısal imtiyazlarını devretmek zorunda kalacağı, asimetrik kaldıraca dayalı bir kazan kazan hamlesi olarak kurgulandığı an başarıya ulaşacaktır.
Öte yandan bu yeni jeopolitik gerçeklik ışığında baktığımızda, Türkiye’nin tam üyelik sürecinin askıya alınmış ya da tıkanmış olmasının aslında Ankara’yı zayıflatmadığını, aksine bize Avrupa’nın yapısal hantallığından ve stratejik körlüğünden bağımsız hareket edebileceğimiz devasa bir otonomi alanı kazandırdığını görüyoruz. Avrupa Birliği, genişleme stratejilerini mikro milliyetçi çıkarlara ve ideolojik körlüklere feda ederken; Türkiye kendi askeri endüstriyel altyapısını kurdu, küresel Güney ve Avrasya aksında çok katmanlı ittifaklar geliştirdi. Bugün gelinen noktada, üyelik sürecinin ilerlemesi ya da güncellenmesi Brüksel için sadece diplomatik bir başlık değil, hızla gerileyen yaşlı kıtanın kendini küresel fırtınadan korumak için ihtiyaç duyduğu en hayati zırhın ta kendisidir. Eğer Avrupa, Türkiye’yi tam üyelik perspektifiyle ve hak ettiği eşit ortaklık statüsüyle kurumsal yapısına entegre edemezse, kendi elleriyle yarattığı bu stratejik boşluk, Brüksel’in küresel güç merkezleri karşısında tamamen silikleşmesiyle sonuçlanacaktır.
Meselenin bölgesel güvenlik ve kriz yönetimi boyutu incelendiğinde, Avrupa’nın Türkiye’nin diplomatik hakemliğine ve oyun kurucu rolüne olan muhtaçlığı, üyelik sürecinin sadece ekonomik değil askeri bir zorunluluk olduğunu da açıkça kanıtlıyor. AB’nin, Türkiye’nin gerilimi azaltma ve İran çatışmasına diplomatik çözüm bulma çabalarını açıkça takdir etmesi, uluslararası sistemde kartların yeniden karıldığını gösteriyor. Batı blokunun Ortadoğu’daki aktörlerle, özellikle de İran ile olan diplomatik kanallarının tamamen tıkandığı, rasyonel müzakere zeminlerinin ortadan kalktığı o gerilimli kriz anlarında, Ankara’nın dengeli, soğukkanlı ve devlet aklını öne çıkaran dış politika çizgisi tüm sistem için hayati bir güvenlik supabı işlevi görüyor. Türkiye, hem Batı dünyasıyla kurumsal bağlarını koruyan hem de Avrasya ve Ortadoğu coğrafyasının aktörleriyle doğrudan, sansürsüz ve güvene dayalı ilişkiler yürütebilen yegane küresel güç merkezidir. Avrupa, bölgede çıkacak topyekun bir yangının kendi sınırlarına mülteci akınları, enerji kesintileri ve siber tehditler olarak döneceğini çok iyi bildiğinden, bu yangını söndürebilecek ya da sınırlandırabilecek tek aktör olan Türkiye’nin diplomatik ağırlığı önünde eğilmek durumunda kaldı.
Diğer taraftan, Doğu Akdeniz ve Kıbrıs meselesinin bu görüşmede ele alınış biçimi ve AB’nin Birleşmiş Milletler öncülüğündeki sürece tüm aşamalarda destek vermeye hazır olduğunu beyan etmesi, Avrupa’nın bölgedeki geleneksel reflekslerinde yaşanan taktiksel esnemenin işareti olsa gerek. Zira geçmiş yıllarda Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin dar vizyonlu ve maksimalist taleplerinin arkasına sığınarak Türkiye’ye yönelik yaptırım ve tehdit dilini kullanan ve bu iki aktörün kaprisleri yüzünden üyelik sürecini rehin bırakan Brüksel, bugünün küresel yangın ortamında Doğu Akdeniz’de yeni bir cephe açılmasını göze alamayacağını net bir şekilde anladı. Mesajın tonundaki yumuşama ve çözüm vurgusu, AB’nin üyesi olan şımarık aktörlerin kurumsal yapıyı rehin alma çabalarına karşı, merkez Avrupa aklının reelpolitik bir fren tertibatı devreye soktuğunu gösteriyor. Avrupa, kendi sınırlarının hemen yanı başındaki bu hayati deniz yetki alanlarında kalıcı bir istikrar istiyorsa, bunun yolunun Türkiye’nin meşru hak ve menfaatlerine saygı duymaktan ve Ankara ile uzlaşmaktan geçtiğini nihayet idrak etmiş durumdadır.
Velhasılıkelâm, Ankara’dan, yani bu küresel ve bölgesel çalkantıların tam merkezinden baktığımızda gördüğümüz çıplak gerçek şudur: Batı dışı aktörlerin yükselişi ve Çin gibi küresel güçlerin stratejik hamleleriyle sarsılan dünya düzeninde, Avrupa Birliği ciddi bir eksen ve güvenlik krizi yaşıyor. Bu kriz anında, sömürge sonrası illüzyonlarla veya üstenci bir dille bölgeyi dizayn etme kapasitesini kaybeden Avrupa, kendi güvenliğini ve ekonomik geleceğini tahkim etmek için Türkiye’nin otonom ve güçlü duruşuna sığınmaktadır. Türkiye, küresel sistemdeki bu kırılmaları çok erken evrede teşhis ederek kendi milli savunma sanayiini, ekonomik istihbarat ağlarını ve güvenlik bürokrasisini konsolide ettiği için, bugün bu masalarda irade beyan eden taraftır. Von der Leyen’in bu U-dönüşü, asimetrik bir dünyada sadece askeri gücün değil, stratejik aklın ve coğrafi vazgeçilmezliğin de nasıl ölümcül bir diplomatik silaha dönüştüğünün en somut kanıtıdır.
Son tahlilde, bu yeni dönemde dünya, Soğuk Savaş’ın iki kutuplu şablonlarından ya da Amerikan hegemonyasının tek taraflı dayatmalarından tamamen uzaklaşmış durumda. Avrupa’nın en üst düzey temsilcisinin bir X mesajıyla dünyaya duyurduğu bu işbirliği ihtiyacı, Avrasya merkezli yeni bir dünya tarihinin kapılarının aralandığı ve bu tarihin yazımında Türkiye’nin mürekkebi elinde tutan asli aktörlerden biri olduğu gerçeğini perçinliyor. Brüksel’in Türkiye’ye yönelik maziye gömülmüş o kibirli "aday ülke" muamelesi sahadaki bu sert gerçeklik karşısında tamamen çökmüştür. Von der Leyen’in bu son açıklaması, Türkiye’nin AB için bir rica minnet kapısı değil, Avrupa’nın geleceğini tayin edecek yegane oyun kurucu güç olduğunun kerhen de olsa yeniden tasdik edilmesinden başka bir şey değildir.
